اگر اخبار روز را دنبال کرده باشید، حتما عبارت آبله میمونی به گوشتان خورده است یا آن را در کانال های خبری متفاوت مشاهده کرده اید. خاطره ناگوار کرونا هنوز هم در ذهن بسیاری از هموطنان تازه است و به همین دلیل با شنیدن اخبار نگران کننده در خصوص این بیماری جدید، بسیاری از مردم به تکاپو افتاده اند تا در خصوص آن بیشتر بیاموزند. این مطلب هم تلاش می کند در این زمینه به یاری شما آمده و اطلاعات دقیق و معتبری را در اختیارتان بگذارد. لازم به ذکر است که تمام این اطلاعات از مسیرهای خبری معتبر، به خصوص اطلاعیه های سازمان جهانی بهداشت، برای شما مخاطبین عزیز فراهم می شود.
آبله میمونی چیست؟
آبله میمونی نوعی بیماری ویروسی است که به لحاظ طبیعت و علائم، به آبله عادی که در دهه های گذشته میان جوامع انسانی رواج داشت نزدیک است. این بیماری به صورت عمومی تنها در کشور کنگو در آفریقای مرکزی مشاهده می شود، جایی که به علت فقدان امکانات درمانی هر ساله صدها نفر به خصوص کودکان زیر 15 سال، به خاطر این بیماری جان خود را از دست می دهند. آبله میمونی که به نام ام پاکس (mpox) یا آبله ام هم شناخته می شود، دهه هاست که در این منطقه شیوع پیدا کرده است و تاکنون به ندرت بدل به یک معضل جهانی شده بود.
اما از ابتدای سال جاری میلادی (2024)، یکی از گونه های این بیماری که به نام کلاد 1 (Clade I) شناخته می شود، دچار جهش شده و سرعت شیوع آن به شدت افزایش پیدا کرده است. ام پاکس در سالیان گذشته به ندرت از مرزهای کنگو خارج می شد و در بدترین شرایط شیوع، حضور آن را در کشورهای همسایه کنگو یعنی رواندا، کنیا و اوگاندا اعلام می کردند. اما گونه جدید که به نام «کلاد 1 ب» نامگذاری شده است، تاکنون 13 کشور آفریقایی را درگیر خود کرده است که به معنای سرعت شیوع بسیار بیشتر نسبت به حالت عادی است و همانند تب دنگی بازار شایعات و نگرانی ها را داغ کرده است.
آبله میمونی گرچه سطح مرگباری بیماری هایی مثل کووید-19 را ندارد، اما همچنان می تواند تا 10% از مبتلایان خود را به کام مرگ بکشاند. خطر اصلی در خصوص آن به افراد مسن و کودکان مربوط می شود که به شدت در برابر این بیماری حساس هستند. همچنین، سرعت پخش شدن آن در آفریقا آنقدر نگران کننده بوده است که سازمان بهداشت جهانی تنها بعد از یک روز از اعلام هشدار شاخه آفریقایی خود، آبله میمونی را به عنوان یک بحران بین المللی معرفی کرد.
در مرداد ماه، اولین مورد ابتلا به این بیماری خارج از آفریقا در سوئد شناسایی شد. فرد بیمار پیش از این به آفریقا سفر کرده بود. همچنین کمی پس از آن، مواردی از ابتلا در پاکستان گزارش شد که از مسافران دوبی بودند. این موضوع ظن کارشناسان را تقویت کرد که به احتمال زیاد، ام پاکس از طریق مسیرهای هوایی پرتردد به سرعت در حال شیوع در سطح جهان است و احتمال بروز یک پاندمی جدید مانند کرونا مطرح شده است.
علائم آبله میمونی
از لحاظ علائم، ام پاکس شباهت های فراوانی به آبله عادی داشته اما از آن خفیف تر است. این موضوع باعث می شود که بسیاری این بیماری را سرماخوردگی یا آنفلوانزا تصور کنند و بنابراین سرایت آن به صورت گسترده دستکم گرفته می شود. از زمان ابتلا تا زمان نمایان شدن علائم معمولا 6 روز تا دو هفته زمان نیاز است. مهمترین این علائم عبارتند از:
- بثورات پوستی (جوش، لکه های دردناک و…)
- سردرد
- ضعف بدن
- درد عضلانی
- کمر درد
- تب بالا
- تورم غدد لنفاوی
تب اولین علامتی است که پس از ابتلا خود را نشان می دهد. بلافاصله پس از تب، بثورات آغاز می شوند که اغلب روی صورت و سپس روی سایر نقاط بدن قابل مشاهده خواهند بود. این بیماری در صورتی که به سرعت شناسایی شده و مورد درمان قرار بگیرد، بین 2 تا 4 هفته فرد مبتلا را به خود درگیر می کند.
از نظر روش های ابتلا و شیوع، اینجا هم با ساختار بسیار مشابهی به کرونا روبرو هستیم. با این تفاوت که ام پاکس می تواند از طریق حیوانات هم شیوع پیدا کند و هم حیوانات اهلی و هم حیوانات وحشی می تواند حامل آن باشند. اساسی ترین مسیرهای ابتلا بر این اساس عبارتند از:
- تماس پوستی مستقیم با فرد مبتلا مانند دست دادن، در آغوش گرفتن و…
- حضور به مدت طولانی در فاصله نزدیک (کمتر از دو متر) به فرد مبتلا
- لمس البسه، کتاب یا پارچه آلوده که در اختیار مبتلا بوده است
- تماس با بدن حیوان مبتلا. شستشوی حیوان از ابتلا جلوگیری نمی کند و در خصوص دام و طیور، پخت کامل گوشت هم این ویروس را از بین نمی برد
آبله میمونی در ایران
در ایران تا زمان نگارش این مقاله هنوز اثری از آبله میمونی پیدا نشده است، گرچه نزدیکی کشورمان به دوبی و حجم سفرها به این شهر که به عنوان یکی از گزینه های بالقوه شیوع بیماری در جهان شناخته می شود، می تواند نگران کننده باشد. در حال حاضر وزارت بهداشت ایران مشغول رصد دقیق شرایط بوده و به خصوص استان های جنوبی را تحت نظر نگه داشته است تا در صورت شیوع ام پاکس، بلافاصله با آن مقابله شود. خبر خوب این است که آبله میمونی همین حالا هم واکسن و داروهای مشخصی دارد که می توانند به یاری مبتلایان و بیماران بالقوه بیایند. البته هزینه تأمین آنها برای کنگو بالاست و به همین دلیل است که هنوز این بیماری در این کشور ریشه کن نشده است.
سخن پایانی
در بخش سلامت مجله چیکا خوشحال می شویم که به هموطنان کمک کنیم تا در حفظ یا بدست آوردن سلامتی خود کار آسان تری در پیش داشته باشند. این مطلب نیز در همین راستا تهیه شده و امیدواریم هموطنانی که در خصوص شیوع ویروس آبله میمونی حساس شده اند، با مطالعه این مطلب درک بهتری از آن بدست آورند. اگر سوالی دارید، خوشحال می شویم آن را در بخش نظرات پاسخ بدهیم.
چیکا همراه همیشگی شما
سلام. اونایی هم که قبلا آبله گرفتن یا واکسن آبله زدن، مبتلا میشن. این دوتا به هم ربطی ندارن؟