اگر قرار باشد مهمترین فضای تجاری پایتخت را نام ببریم، حتما بازار بزرگ تهران را باید در ابتدای لیست مطرح کنیم. این مجموعه تجاری و فرهنگی بزرگ که عمدتاً در دوره ناصرالدین شاه قاجار توسعه پیدا کرده است، امروزه به عنوان مقصد اصلی بسیاری از خریداران در تهران شناخته می شود. با این حال اگر بدون آمادگی به آن مراجعه کنید، با دیدن گستردگی و در هم تنیدگی این مجموعه حتما گیج می شوید. به همین دلیل در این مطلب راهنمای بازار بزرگ تهران را برای شما فراهم کرده ایم. با چیکا در این مطلب همراه باشید.
چگونه به بازار بزرگ تهران برویم
بازار تهران در بخش مرکزی و جنوبی تهران واقع شده است و از شمال به پامنار، از شرق به کوثر و آبمنگول، از غرب به گلوبندک و از جنوب به مولوی راه دارد. این مجموعه در دوران شاه طهماسب صفوی احداث شده است و در دوره قاجار بخش های متعددی به آن افزوده شده اند. در ابتدا این بازار بدون سقف بوده است، اما امروزه اکثر قسمت های این مجموعه که قدمت آنها بیش از 200 سال بوده و معماری قاجاری دارند، مسقف هستند.
این بازار به خاطر پیچ در پیچ بودن، داشتن طاق ها و هواکش های سنتی، ترکیب ماهیت سنتی با مغازه های مدرن و دسترسی به تعدادی از بناهای تاریخی پایتخت مشهور است. همچنین، برخی از محبوب ترین و مهمترین رستوران ها و کبابی های تهران در این بازار قرار گرفته اند که ارزش سر زدن به آن را به خصوص برای مسافران و توریست ها چند برابر می کنند.
به صورت عمومی، پیشنهاد نمی شود که با خودروی سواری به این بازار بروید. جدا از اینکه خیابان ها و کوچه های اطراف این مجموعه اغلب با انبوهی از ماشین های سنگین و باربرهای بزرگ پر شده است، تردد خودرو در محیط داخل بازار هم ممنوع است. بنابراین بهتر است از طریق حمل و نقل عمومی و به خصوص مترو خود را به این مجموعه برسانید. مسیرهای حمل و نقل عمومی به سمت بازار عبارتند از:
- مترو: ایستگاه 15 خرداد در خط 1 بهترین دسترسی را به بازار دارد.
- اتوبوس: در ایستگاه میدان منیریه یا امام خمینی (ره) در خط «تجریش – راه آهن» پیاده شوید و پیاده تا خیابان 15 خرداد بروید.
- تاکسی: از صادقیه ،آزادی و میدان فاطمی و برخی مسیرهای دیگر می توانید با تاکسی های خطی مستقیم به بازار بروید.
ساعت کاری بازار بزرگ تهران
برخلاف پاساژها و بازارهای عادی، بازار بزرگ تهران یک مجموعه یکپارچه نیست و در حقیقت از مجموعه اصنافی تشکیل شده است که در مجاورت همدیگر فعالیت می کنند. به همین دلیل، ساعت کاری هر صنف می تواند منحصر به فرد باشد و با دیگران فرق داشته باشد. به صورت کلی، این مجموعه در روزهای جمعه و تعطیلات رسمی تعطیل است و اکثر اصناف هم در بازه زمانی 9 صبح تا 6 عصر در روزهای شنبه تا چهارشنبه به مردم کالا عرضه می کنند.
همان طور که گفتیم، ساعت کاری برخی اصناف ممکن است با بقیه متفاوت باشد. برای مثال، اکثر بخش های حاشیه ای بازار ممکن است تا 8 شب هم به هموطنان خدمات ارائه بدهند، در حالی که بعید است بتوانید حجره فعالی را در بخش های مرکزی بعد از ساعت 7 عصر پیدا کنید. از طرف دیگر، پنجشنبه ها هم ساعت کاری تا 2 عصر است که مغازه های حاشیه ای و خارجی تا ساعت 5 عصر به کار خود ادامه می دهند. پیشنهاد می شود ترجیحاً در ساعات اولیه روز برای خرید مراجعه کنید و کار را به عصر موکول نکنید.
برای استفاده بهتر از این ساعت کاری، باید بدانید که هر بخش بازار برای چه صنف و حوزه ای اختصاص یافته است و برای این منظور شما را به مطالعه ادامه این مطلب دعوت می کنیم.
راهنمای بازار بزرگ تهران
بازار تهران به بازارچه ها، سراها، تیمچه ها، چهارسوق ها و پاساژهای متعددی تقسیم بندی شده است و هر کدام از این قسمت ها بسته به موقعیت و نامشان، میزبان کالاها و کسب و کارهای مشخصی هستند. برای اینکه بتوانید به صورت موثر در بازار به دنبال کالاهای مد نظرتان بگردید، باید با ادبیات و اصطلاحات خاصی که بر اساس آن قسمت های مختلف بازار نامگذاری شده اند، آشنا شوید.
به صورت خلاصه می توان این اصطلاحات را به شکل زیر تعریف کرد:
- راسته: یک گذرگاه اصلی یا فرعی طولانی است که در دو طرف آن مغازه ها و حجره ها قرار گرفته اند.
- سرا: یک حیاط میانی مسقف است که اغلب به صورت مدور و با طبقات، رواق و ایوان های متفاوتی ساخته می شود و دور تا دور آن حجره ها قرار گرفته اند.
- تیمچه: نوعی راسته در اندازه کوچکتر است که یک سمت آن به یک راسته اصلی وصل شده و به صورت اختصاصی برای یک کسب و کار معین در نظر گرفته می شود.
- بازارچه: یک بازار کوچک است که می تواند شامل یک یا چند کالا در کنار هم باشد.
- چهارسوق: محل تقاطع دو راسته اصلی است که بسته به نوع کسب و کارهای دو راسته، می تواند معماری خاصی داشته باشد.
با تکیه بر تعریف این عبارت ها، حالا می توانیم به سراغ معرفی هر کدام در بازار بزرگ تهران برویم.
1. بازارچه ها و پاساژهای بازار بزرگ
بازارچه ها و در شکل مدرن تر پاساژها، در سرتاسر این مجموعه پخش شده اند و بسیاری از آنها بورس های عمده فروشی اصلی در پایتخت برای کالاهای صنف خودشان به حساب می آیند. قدم اول در خرید بهینه از بازار تهران این است که بدانید هر صنف در نزدیکی چه بازارچه ای مستقر شده است و از این طریق تشخیص بدهید که باید کجا بروید.
بعضی از شناخته شده ترین بازارچه ها و پاساژها شامل بازار کویتی ها، بازار امیر، بازار بین الحرمین، بازار آهنگران، بازار زرگرها، بازار جعفری، بازار حاجب الدوله، بازار چهارسوق و بازار قیصریه هستند. از نظر حوزه فعالیت، این بازارها به صورت زیر دسته بندی می شوند:
- بازار کویتی ها بورس پوشاک است و از خیابان جمهوری و چهارراه استانبول می توانید مستقیما وارد آن شوید.
- بازار کویتی‌ها یکی از راسته های شلوغ و پرمشتری است. این بازار مابین مسجدجامع و بازار بین‌الحرمین قرار گفته و حال اِل مانند دارد. در بازار کویتی ها کالاهای متفاوتی از جمله انواع پوشاک، کیف و کفش، لوازم آرایشی و بهداشتی، شال و روسری ، انواع کتونی، انواع عطر و ادکلن، لوازم مرد نیاز آرایش مانند اتوی مو و سشوار و همچنین انواع اکسسوری و یا فندک، توتون و… به فروش می رسد.
- بازار امیر یا اتابکیه، در دوران سلجوقیان ساخته شده است. اما در در دوره‌ی قاجاریه و در پادشاهی محمد شاه قاجار توسعه زیادی پیدا کرد. اتابکیه یکی از خاندان های معروف در زمان قدیم بوده اند. بازار امیر مرکز خرید و فروش انواع کالاهاشامل پوشاک، طلا و جواهرات، فرش و صنایع دستی و از جمله طلا و جواهرات به فروش می رسند.
- بازار آهنگران در نزدیکی مراکزی مانند پاساژ روحی، ورودی جنوبی متروی ۱۵ خرداد، و کاخ گلستان قرار گرفته است. این بازار شامل دو کسب و کار پوشاک و خشکبار است و اغلب آن را به عنوان بورس اصلی آجیل پایتخت می شناسند. از طرف خیابان 15 خرداد می توانید به این بازار بروید.
- بازار بین الحرمین محل اصلی خرید و فروش نوشت افزار و لوازم التحریر است و از طریق سبزه میدان می توانید به آن مراجعه کنید.
- بازار زرگرها بین سبزه میدان و ناصرخسرو قرار گرفته و همان طور که اسمش نشان می دهد، بورس طلا و جواهر است.
- بازار جعفری به صورت اختصاصی پوشاک بانوان ارائه می دهد و از طریق ایستگاه مترو 15 خرداد می توانید مستقیم به سراغ آن بروید.
- بازار چهارسوق بورس تنقلات، زعفران و ادویه جات است و از طریق خیابان 15 خرداد می توانید به آن مراجعه کنید.
- قیصریه هم در نزدیکی 15 خرداد واقع شده و مرکز اصلی خرید و فروش انواع ساعت در ابعاد و اندازه های گوناگون محسوب می شود.
- پله نوروزخان همانطور که از نامش پیداست یک پله ورودی معروف و پر رفت و آمد به بازار بزرگ تهران در خیابان پانزده خرداد است. این پله در واقع اتصال‌دهنده‌ی سطح خیابان با بخش پایین‌دست بازار (راسته‌ها، تیمچه‌ها و سراهای داخلی) محسوب می شود. پله نوروز خان واقع در خیابان پانزده خرداد، روبه‌روی بانک ملی و نزدیکی ایستگاه مترو پانزده خرداد است.
2. سراهای بازار بزرگ
سراهای بازار بزرگ ارتباط مستقیم با راسته ای دارند که در آن قرار گرفته اند و اغلب شامل تعدادی حجره یا مغازه هستند. اکثر سراها فقط شامل یک صنف می شوند، اما سراهای بزرگ ممکن است همزمان میزبانی چند صنف متفاوت را بر عهده داشته باشند. از سراها بیش از همه برای مسیریابی و مشخص کردن آدرس مغازه ها و حجره ها استفاده می شود و اگر از کاسب های بازار بخواهید به شما آدرس بدهند، نام هایی مانند سرای ابوتراب، اسلامی، بوعلی، دالان دراز، مصباح، مهدی زاده، وزیری، یزدی ها و شیخ جعفر را در بین آنها به کرات می شنوید.
یکی از مشهورترین سراهای بازار بزرگ به خصوص در میان صنف پارچه فروشان، سرای حاج زمان است. در این سرا که در خیابان بازار مسگرها و خیابان بازار چهار سوقین قرار گرفته است، انواع پارچه ها به صورت عمده به فروش می رسد.
3. تیمچه های بازار بزرگ
تیمچه همان طور که گفتیم، راسته های کوچکتری هستند که اغلب تنها یک حوزه فعالیت مشخص را میزبانی می کنند. تیمچه در لغت به معنای کاروانسرای کوچک است و در گذشته این قسمت های بازار به عنوان محل استقرار تجار استفاده داشته است، اما به مرور زمان و با رشد بازارها به عنوان بخش تجاری به آنها ملحق شده اند. اکثر تیمچه ها سقف گنبدی دارند و با گچبری ها و درودگری های متعدد تزئین می شوند، بنابراین می توانید به راحتی آنها را تشخیص بدهید.
مهمترین تیمچه های بازار بزرگ شامل تیمچه حاجی ابوتراب، حاجب الدوله، ملاعلی کنی و مهدیه هستند. این تیمچه ها هم به صورت زیر طبقه بندی می شوند:
- تیمچه حاجی ابوتراب: در خیابان خیام واقع شده و به صورت تخصصی در زمینه فرش ماشینی و دستباف کار می کند.
- تیمچه حاجب الدوله: در خیابان 15 خرداد قرار دارد و در زمینه لوازم خانگی، به خصوص برای جهیزیه فعالیت می کند.
- تیمچه مهدیه: در خیابان گلوبندک قرار دارد و جدا از اینکه در زمینه ترمه فعال است، به عنوان یکی از قدیمی ترین تیمچه های بازار شناخته می شود.
- تیمچه ملاعلی کنی: بورس پارچه است و در گذشته حجره درس ملاعلی کنی در بازار به حساب می آمده است.
- تیمچه توجه: بورس لوازم التحریر و نوشت‌افزار است.
- تیمچه با وفا: بورس لوازم آرایشی و بهداشتی است.
نشانی تیمچه های بازار بزرگ تهران بر روی گوگل مپ
4. چهار سوق های بازار بزرگ
همان طور که گفتیم، چهار سوق جایی است که دو راسته با هم تقاطع دارند. این اتفاق بسیار در معماری این بازار نادر است، چون اکثر اوقات فضای بین راسته ها از طریق سراها و بازارچه ها از هم جدا می شود. بازار بزرگ تهران دارای دو چهار سوق اصلی است:
- چهار سوق بزرگ
- چهار سوق کوچک
چهار سوق بزرگ یکی از چهار سوق های بازار بزرگ و بخش های اصلی این مجموعه به حساب می آید که به صورت هشت ضلعی با یک گنبد مدور و کوتاه طراحی شده است. طاق های ضربی، کاشی کاری ها، مقرنس کاری ها و آجرکاری های جذاب این بنا آن را به یکی از دیدنی های بازار بدل کرده است. اگر هم می خواهید از طریق مترو به سراغ آن بروید، می توانید از ایستگاه خیام در خط 1 استفاده کنید. چهار سوق کوچک از یک طرف به سمت کوچه رشتی ها می رود، با این حال نسبت به چهار سوق بزرگ کمتر مورد توجه قرار می گیرد و اهمیت کمتری دارد.
جمع بندی
در این مطلب تلاش کردیم یک راهنمای جامع، کارآمد و خلاصه شده برای بازار بزرگ تهران را برای شما عزیزان فراهم کنیم. در صورتی که انتقاد یا پیشنهادی در خصوص این مطلب دارید و به نظرتان می رسد که توصیه شما می تواند در شناخت بهتر این مجموعه تجاری و فرهنگی به عموم هموطنان کمک کند، خوشحال می شویم در بخش نظرات این مقاله آن را با ما در میان بگذارید.
چیکا، راهنمای خرید و بازار
Comments