برای آلودگی هوا در خانه چه باید کرد؟

زمان مطالعه: 7 دقیقه

فصل سرما همیشه برای ساکنین کلانشهرها با آلودگی هوا همراه است. جدا از مشکلات جدی تنفسی، چالش های سلامتی متعددی دیگری هم به خاطر زندگی در چنین فضایی به وجود می آید. به همین دلیل اغلب اوقات هموطنان به دنبال راه حلی هستند که از آثار منفی این رویداد در امان بمانند. با ما همراه باشید تا در این مطلب به بررسی راه حل های حفظ سلامتی

چرا آلودگی هوا در زمستان بیشتر است

اول از همه در این بخش از سلامت و سبک زندگی، بگذارید به این مسئله بپردازیم که چرا آلودگی هوا در فصول سرد افزایش پیدا می کند؟ به صورت کلی آلودگی هوا در ایران در سال های اخیر رو به افزایش بوده است و این موضوع را می توان به دلایل مشخصی نسبت داد. اما خارج از آنها سرمای هوا هم باعث تشدید این عوامل می شود و با پایین آمدن دما آلودگی تشدید می شود.

دلایل عادی آلودگی هوا شامل موارد زیر می شوند:

1. تردد خودروهای سواری در سطح شهر
2. فعالیت صنعتی
3. ساخت و ساز در سطح شهر
4. گرمایش جهانی
5. رشد گازهای گلخانه ای در جو

اکثر خودروهای سواری ایران فرسوده هستند یا طرح موتور آنها حداقل چند دهه عمر دارد. موتورهای فرسوده و موتورهایی که به صورت بهینه طراحی نشده اند، هنگام سوزاندن سوخت حجم آلودگی بیشتری نسبت به موتورهای مدرن تولید می کنند. از طرف دیگر بحث کیفیت سوخت را هم نباید دستکم گرفت، چون سوخت کم کیفیت می تواند این آلودگی ها را تا چندین برابر افزایش بدهد.

فعالیت صنعتی مانند کارخانه ها، کارگاه ها و مراکزی که از سوخت های فسیلی برای اهداف مختلف تولیدی استفاده می کنند یکی از عوامل اصلی آلودگی هواست. این موضوع تا جایی اهمیت پیدا می کند که اگر به نقشه های جهانی آلودگی هوا سر بزنید، بعضی از آلوده ترین شهرهای جهان میزبان کارخانجات متعدد هستند. ساخت و ساز در سطح شهرها هم می تواند به همین دلیل باعث آلودگی شود، چون تجهیزات این کار سوخت مصرف می کنند و هر چقدر کار آنها بیشتر باشد، طبیعتاً آلودگی بیشتری هم تولید می شود.

بحث گرمایش جهانی و گازهای گلخانه ای موجود در اتمسفر هم در سالیان اخیر به شدت جدی شده است. این موارد البته به صورت بین المللی در حال اثرگذاری هستند و طبیعتاً به صرف رعایت کردن هموطنان، نمی توان اثرات منفی آنها را از میان برد.

اما در فصل سرد با یک رویداد دیگر هم روبرو می شویم: وارونگی دما. وارونگی دما یا اینورژن رویدادی است که در آن برخلاف حالت طبیعی، با افزایش ارتفاع، دما هم بالا می رود. در این شرایط درجه حرارت قسمت های فوقانی جو بیشتر از قسمت های پایینی است و بنابراین دود و آلاینده های تولید شده از سوخت های فسیلی به جای اینکه از سطح زمین ارتفاع بگیرند، در نزدیکی آن باقی می مانند.

همچنین ترکیبات آلی فرار و اکسیدهای نیتروژن هم ممکن است بر اثر تابش آفتاب به گاز اوزون تبدیل شوند. اوزون به خاطر وارونگی دما به جمع گازهایی مثل متان، کربن دی اکسید، کربن مونو اکسید، اکسیدهای گوگرد و اکسیدهای نیتروژن ملحق می شود که همگی برای تنفس به شدت مضر هستند.

آلودگی هوا چه مشکلاتی ایجاد می کند

استنشاق مستمر گازهای مضری که در هوای آلوده وجود دارد می تواند صدمات جدی به سلامتی ما بزند. این صدمات برای کودکان، خانم های باردار و سالمندان شدیدتر است، اما در حقیقت در درازمدت برای همه ساکنین شهر مشکل آفرین خواهد بود. آلودگی شدید می تواند باعث بیمار شدن شما شود یا در درازمدت، امکان ابتلای شما به بیماری های دیگر را افزایش بدهد. بنابراین حتی اگر همین حالا بیمار نیستید، باید بدانید که در برابر بیماری های دیگر آسیب پذیر شده اید.

آلودگی هوا مستقیماً می تواند باعث مشکلات زیر شود:

1. سوزش چشم
2. خس خس سینه
3. نفس تنگی، به خصوص هنگام فعالیت بدنی
4. سرفه
5. گلو درد
6. سر درد
7. حالت تهوع
8. تشدید آسم
9. نامنظم شدن ضربان قلب

بعضی افراد تب را هم مطرح می کنند. اما واقعیت این است که تب در شرایط آلودگی یعنی شما در حال دچار شدن به یک بیماری هستید و باید سریعاً به یک پزشک مراجعه کنید. همان طور که گفتیم، بر اثر تنفس حجم بالای هوای آلوده بدن شما مستعد دچار شدن به برخی بیماری ها هم می شود. شاید مهمترین این بیماری ها را بتوان به شرح زیر لیست کرد:

1. مسمومیت، به خصوص مسمومیت ناشی از کربن مونو اکسید
2. ذات الریه
3. ایسکمیک قلب
4. سکته
5. انسداد مزمن ریه (COPD)
6. سرطان، به خصوص سرطان ریه

با تمام این تفاسیر، مهم است که حتما هنگام افزایش آلاینده ها در هوای شهر محل زندگیتان، موارد ایمنی را در نظر بگیرید. بدیهی ترین راه حل این است که از خانه بیرون نروید. اما اکثر ما برای کسب و کار خود یا به خاطر مشغله هایی مثل مدرسه و دانشگاه مجبوریم از خانه خارج شویم. بنابراین باید سعی کنیم راه هایی برای مدیریت ورود آلاینده ها به بدن پیدا کنیم. می توانید از طریق خوراک و از طریق فعالیت های خانگی این کار را انجام داد که در ادامه به هردو می پردازیم.

برای آلودگی هوا چه بخوریم

هنگام استنشاق هوای آلوده، موادی مانند گازهای گلخانه ‌ای، دود و گازهای سمی ناشی از سوخت‌ های فسیلی، آلاینده ‌های حاصل از کارخانه ‌ها و نیروگاه‌ ها (به ‌ویژه نیروگاه ‌های با سوخت زغال سنگ و گاز) و دودهای حاصل از تولید مواد شیمیایی وارد بدن ما می شوند. برخی مواد غذایی می توانند به شکل های مختلف با این آلودگی ها مقابله کنند.

مهمترین این مواد غذایی را می توان در سه دسته تقسیم بندی کرد:

1. خوراکی هایی که ویتامین A، E و C زیادی دارند
2. خوراکی هایی که آنتی اکسیدان زیادی دارند
3. لبنیات، به خصوص لبنیات کم چرب

در ادامه هر کدام از این موارد را با توضیحات بیشتر بررسی می کنیم.

1. خوراکی هایی که ویتامین A، E و C زیادی دارند

ویتامین های A، C و E هر سه برای مقابله با اثرات آلاینده های هوا موثر هستند. خاصیت اصلی آنها سم زدایی و محافظت از بدن در برابر مواد سمی است که کمک می کند تا کمتر به خاطر آلاینده ها اذیت شوید. بهترین خوراکی های سرشار از این ویتامین ها که می توانید مصرف کنید عبارتند از:

• جگر
• انواع مغزها و آجیل مانند گردو
• زیتون
• گوجه فرنگی
• هویج
• انواع مرکبات مانند پرتقال، نارنگی و لیمو شیرین
• انواع توت ها چه به صورت تازه و چه به صورت خشک شده
• سبزیجات مانند اسفناج و کاهو

2. خوراکی هایی که آنتی اکسیدان زیادی دارند

هر ترکیبی که آنتی اکسیدان زیادی داشته باشد می تواند به شما کمک کند تا با اثرات منفی آلودگی هوا مقابله کنید. این مواد غذایی در کنار خوراکی های سرشار از ویتامین می توانند به شما کمک کنند تا هم مواد سمی را خنثی کنید و هم آنها را از بدنتان دفع کنید. بنابراین پیشنهاد می شود حتما این دو را در کنار هم مصرف کنید.

بهترین خوراکی ها با آنتی اکسیدان بالا هم شامل موارد زیر می شوند:

1. تخم مرغ
2. انواع کلم
3. سیر و پیاز (به خصوص اگر خام مصرف شوند)
4. انواع حبوبات
5. هندوانه

3. لبنیات، به خصوص لبنیات کم چرب

تنفس هوایی که بخش قابل توجهی از آن را دوده و گازهای سمی پر کرده است، می تواند حجم اکسیژن بدن شما را کاهش دهد که اثرات سلامتی جدی به همراه می آورد. برای جلوگیری از این کار می توانید لبنیات، به خصوص لبنیات کم چرب استفاده کنید. لبنیات اکسیژن رسانی به خون را بهبود می بخشند و کمک می کنند تا قلب شما فشار کمتری را تحمل کند. علاوه بر این، کلسیم بدن هم با مصرف آنها بهتر تأمین شده و سرب هم که از طریق هوا به بدن ورود پیدا می کند، دفع می شود. 

بهترین لبنیات در هنگام افزایش آلاینده های هوا عبارتند از:

• شیر
• انواع ماست
• خامه
• کره

چگونه آلودگی هوا در خانه را از بین ببریم

اگر حتی در خانه هم احساس نفس تنگی دارید و هوا به نظرتان سنگین می رسد، چند راه حل دیگر هم برایتان داریم که کمک می کنند تا راحت تر با آلودگی کنار بیایید. طبیعتاً پیشنهاد ما این است که در خانه هم مواد غذایی مفید را مصرف کنید. برای مثال پیشنهاد می کنیم حتما هر روز حداقل یک لیوان شیر گرم با عسل و دارچین مصرف کنید. این کار در خانه می تواند به راحتی بخش زیادی از سموم موجود در بدن شما را که به خاطر آلودگی هوا به وجود آمده اند، خنثی کند.

راه حل های خانگی دیگر برای کاهش اثرات آلاینده های هوا عبارتند از:

1. نوشیدن دمنوش ها و عرقیات طبیعی
2. استفاده از دستگاه بخور
3. استفاده از تصفیه کننده های هوا
4. به کار بردن گل و گیاه در فضای منزل

بعضی عرقیات طبیعی و دمنوش ها هستند که با نوشیدن آنها می توانید مقاومت بدنتان را در برابر سموم هوا افزایش بدهید. شاخص ترین این دمنوش ها، دمنوش زنجبیل و دمنوش آویشن هستند که هر دو سرشار از آنتی اکسیدان هستند. در مجله چیکا برای هر دوی این دمنوش ها طرز تهیه هم فراهم کرده ایم که می توانید آن را از طریق این لینک مشاهده کنید.

دستگاه های بخور، به خصوص بخور سرد، با افزایش رطوبت هوا به هیدراته شدن بهتر بدن شما کمک می کنند، سرفه و دردهای تنفسی را تسکین می دهند و به جذب سموم موجود در هوا هم کمک می کنند. این در حالی است که تصفیه هوای خانگی دستگاهی برای حذف آلاینده ها در داخل خانه است و می تواند یک راه حل موثرتر برای تمیز کردن هوای محیط زندگی شما باشد. هر دو به فیلتر کردن هوا کمک می کنند، گرچه تصفیه کننده ها به وضوح این کار را بهتر انجام می دهند و در عوض هزینه بیشتری هم دارند.

سخن پایانی

در این مطلب در مجله چیکا تلاش کردیم شما عزیزان را با خطرات و ریسک های آلودگی هوا و علت شدت یافتن آن در فصول سرد بیشتر آشنا کنیم. سپس به سراغ خوراکی هایی رفتیم که به شما در کاهش مشکلات ناشی از استنشاق این آلاینده ها کمک می کنند. در نهایت هم گریزی به راه حل های خانگی برای کاهش اثرات آنها زدیم.

امیدواریم شما مخاطبین گرامی با مطالعه این مطلب بتوانید سلامتی خود را در این روزهای پردود و آلوده بهتر حفظ کنید. خوشحال می شویم انتقادات و پیشنهادات شما را نیز در خصوص این مطلب در ادامه بخوانیم. پس ما را از نظر خودتان محروم نکنید!

چیکا همراه لحظه ها