آنگونه که از نامش پیداست، وقتی که تلاشهایت را انجام دادی و یک عمر را صرف خدمت به وطن، جامعه و خانواده نمودی، باید پس از آن بازنشسته شوی و فارغ از دغده های روزگار ایام را به خوبی و خوشی به سر بگذارنی. اما در جامعه امروز ما این امر کاملا غیر ممکن شده و افراد پس از بازنشستگی نه تنها افزایش حقوق ندارند بلکه به میزان قابل توجهی نیز از حقوقشان کاسته می شود. سالیان سال است که این نارضایتی در بین بازنشستگان وجود دارد که چرا نباید در ایام کهولت و پیری که هزینه های بیماری رقم زیادی را در هزینه آنان دارد نتوانند بدون نگرانی ایام را به سر ببرند.
در این مقاله از قصد داریم تا موضوع همسان سازی جدید حقوق بازنشستگان را مورد بررسی قرار دهیم.
همسان سازی جدید حقوق بازنشستگان
قانون برنامه توسعه هفتم
در تهیه قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران پیشنهادی ارائه شد که بازنشستگان لشکری و کشوری مورد توجه قرار گرفته تا بخشی از مشکلات این قشر مرتفع گردد. بر همین اساس در بند الحاقی ماده ۲۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت مقرر شد: «به منظور عدالت در پرداخت حقوق شاغلان و بازنشستگان و نیز متناسب سازی حقوق بازنشستگان با ۹۰درصد حقوق و فوق العاده های مستمر مشمول برداشت کسور شاغلان مشابه و همتراز ، دولت مکلف است تا پایان سال سوم برنامه اقدام لازم را به عمل آورد؛ این افزایش از سال ۱۴۰۳ در سال اول معادل ۴۰ در صد و در سال های دوم و سوم هرکدام ۳۰ درصد مابه التفاوت ۹۰درصد یاد شده خواهد بود.»
این خبر خوب، موجی از خوشحالی را برای بازنشستگان به وجود آورد و بارقه های امید در دل همگان ایجاد شد. پس از تصویب قانون برنامه هفتم، هیأت وزیران در تصویبنامه شماره ۶۸۹۶۹/ت۶۲۷۷۰هـ مورخ ۱۴۰۳/۵/۱ نحوه پرداخت مابه التفاوت همسان بازنشستگان را به شرح زیر اعلام کرد:

آیین نامه اجرایی همسان سازی جدید حقوق بازنشستگان
تصویبنامه شماره ۶۸۹۶۹/ت۶۲۷۷۰هـ مورخ 1403/05/1 هیئت وزیران
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
سازمان اداری و استخدامی کشور- سازمان برنامه و بودجه کشور
هیئت وزیران در جلسه 1403/04/06 به پیشنهاد مشترک وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان اداری و استخدامی کشور و سازمان برنامه و بودجه کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و بند (ر) ماده (۲۸) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳، آیین نامه اجرایی متناسب سازی حقوق بازنشستگان را به شرح زیر تصویب کرد:
آیین نامه اجرایی متناسب سازی حقوق بازنشستگان
ماده ۱- در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط بهکار میروند:
۱– قانون: قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳.
۲– صندوقهای بازنشستگی: کلیه سازمانها و صندوقهای بیمه و بازنشستگی مشمول بند (ر) موضوع ماده (۲۸) قانون.
۳– حقوق بازنشستگی: وجوهی که با توجه به قوانین و مقررات مربوط به صندوق بازنشستگی صندوق ذیربط، تحت این عنوان و یا به عنوان مستمری، حسب مورد به بیمه شده، بازنشسته، از کارافتاده کلی و یا بازماندگان بیمه شده متوفی (به استثنای کمک هزینه عائله مندی و اولاد و سایر مزایای جانبی غیرمشمول کسورات بیمه و بازنشستگی) پرداخت میگردد.
۴– شاغل: فردی که به تبع اشتغال و از طریق کارفرمای ذیربط و با پرداخت حق بیمه مربوط مطابق با قوانین و مقررات، مشترک فعال یکی از صندوقهای بازنشستگی محسوب میگردد.
۵– شاغلان مشابه و همطراز: شاغلانی که به لحاظ نظام جبران خدمات و همچنین از لحاظ پایه، رتبه، مرتبه، طبقه، درجه، گروه و یا سایر عناوین مشابه با رعایت احکام این آییننامه، دارای وضعیت یکسان یا ویژگیهای مشترک با شغل فرد بازنشسته در زمان اشتغال وی باشند.
۶– مابه التفاوت: اختلاف رقم بین مبلغ حقوق بازنشستگی هر فرد با نود درصد (۹۰%) میانگین مبلغ حقوق و فوق العاده های مشمول کسور شاغلان مشابه و همطراز پس از کسر حق بیمه سهم فرد و مالیات بر درآمد با رعایت بند (ث) تبصره (۱۵) قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور. (اصلاحیه مورخ۱۴۰۳/۶/۱۱)

ماده ۲- صندوقهای بازنشستگی مکلفند از ابتدای سال ۱۴۰۳ و در حدود اعتبارات مصوب مربوط، حقوق بازنشستگی مشمولین صندوق خود را با رعایت این آیین نامه و سایر قوانین و مقررات مربوط متناسب سازی نمایند.
تبصره- منابع حاصل از بند (ر) تبصره (۶) قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور صرفاً بابت اجرای متناسبسازی حقوق بازنشستگان لشکری، کشوری و صندوق فولاد و اعتبار متناظر آن در قوانین بودجه سنوات آتی هزینه خواهد شد.
ماده ۳- کلیه بیمه شدگانی که مطابق با قوانین و مقررات صندوق بازنشستگی ذیربط تا پایان سال ۱۴۰۲ مشمول دریافت حقوق بازنشستگی شده اند، در سال ۱۴۰۳ مشمول متناسبسازی موضوع این آییننامه میباشند.
تبصره ۱- مبنای تعیین مابهالتفاوت و همچنین ملاک تشخیص حقوق و فوقالعادههای مشمول کسور شاغلان مشابه و همطراز برای متناسب سازی حقوق بازنشستگان که تا پایان سال ۱۴۰۲، حقوق بازنشستگی آنان برقرار شده است، در ابتدای سال ۱۴۰۳ و پس از اعمال افزایش ضریب سنواتی برای حقوق شاغلان و بازنشستگان و با رعایت بندهای (۳)، (۵) و (۶) ماده (۱) این آییننامه میباشد.
تبصره ۲- اجرای متناسبسازی برای افرادی که حقوق بازنشستگی آنان در سالهای ۱۴۰۳ و پس از آن تا پایان سال ۱۴۰۴ برقرار میشود، در سقف اعتبارات پیشبینی شده در قوانین بودجه سنوات آتی و با رعایت مفاد این آییننامه خواهد بود.
ماده ۴- سازمان اداری و استخدامی کشور و سازمان برنامه و بودجه کشور ظرف دو ماه و با همکاری ستاد کل نیروهاس مسلح، دستگاه های اجرایی و صندوق بازنشستگی ذیربط (حسب مورد)، در رابطه با مشمولین قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت، قانون استخدام کشوری و سایر دستگاه های دارای قوانین و مقررات خاص استخدامی که پرداخت حقوق و مزایای کارکنان آنان مشمول دریافت مجوز یا نظارت سازمان اداری و استخدامی می باشد، جداول مربوط به نحوه شناسایی و طبقهبندی بازنشستگان را بر اساس مبلغ کسور پرداختی توسط شاغلان مشابه و همطراز در پایه، رتبه، مرتبه، طبقه، درجه، گروه و یا سایر عناوین مشابه و با ملاک (۳۰) سال سابقه بیمهپردازی تهیه نموده و به صندوق بازنشستگی ذیربط ابلاغ مینمایند به نحویکه با توجه به تنوع گروههای شاغلین و بازنشستگان نظیر فرهنگیان مشمول رتبهبندی، اعضای هیئت علمی و قضات، جداول به طور جدگانه تنظیم و ابلاغ شود.
تبصره ۱- در مواردی که براساس قوانین و مقررات مربوط، حقوق و اقلام مشمول کسور بازنشستگی شاغلان در پایان سال ۱۴۰۲ مشمول دریافت مجوز یا نظارت سازمان اداری و استخدامی کشور نباشد، تهیه جداول مذکور در این ماده در مهلت مذکور و به روش یادشده (با رعایت میانگین سرانه ماهانه پرداختی برای متناسبسازی بر اساس تعداد بازنشستگان مشمول صندوق بازنشستگی کشوری و لشکری در قانون بودجه کل کشور) برعهده هیئت امنا یا عالیترین رکن تصمیمگیرنده در صندوق بازنشستگی ذیربط میباشد.
تبصره ۲- در مواردی که بنگاهها و شرکتهای دولتی واگذار گردیدهاند، اجرای متناسبسازی بازنشستگان آنها به ترتیب زیر انجام میشود:
الف- در مورد کارکنانی که قبل از واگذاری بازنشسته شدهاند، بر اساس جداول موضوع ماده (۴) با فرض تداوم دولتی بودن بنگاه یا شرکت دولتی متناسبسازی صورت میگیرد.
ب- در مورد کارکنانی که بعد از واگذاری بازنشسته شده یا میشوند و در اجرای تبصره (۱) ماده (۲۱) قانون مدیریت خدمات کشوری صندوق قبلی خویش را حفظ نمودهاند، بر اساس جدول خاصی که در سقف اعتبارات مربوط و متناسب با حقوق شاغلان بعد از واگذاری با رعایت این آیین نامه توسط هیئت امنای صندوق ذیربط ابلاغ میشود متناسبسازی صورت میگیرد.
پ- در مورد سایر کارکنان که پس از واگذاری صندوق خود را تغییر دادهانند متناسبسازی طبق مقررات مورد عمل صندوق جدید انجام میشود.
تبصره ۳- در مورد بازنشستگان سازمانهایی که منحل شدهاند بر اساس جداول موضوع ماده (۴) این آییننامه، با فرض تداوم حیات آخرین دستگاه زمان اشتغال، متناسبسازی انجام میگیرد.
تبصره ۴- در مورد بازنشستگان خویشفرمای مشمول بند (الف) ماده (۶) قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مصوب ۱۳۹۵ بر اساس جداول موضوع ماده (۴) این آیین نامه با فرض تداوم اشتغال در آخرین دستگاه مربوط، متناسب سازی انجام میگیرد.
ماده ۵- سهم سازمان تأمین اجتماعی نیروهای مسلح از منابع مندرج در قانون بودجه سالهای ۱۴۰۳، ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ برای متناسبسازی با توجه به سرانه ماهانه منظورشده برای بازنشستگان کشوری با رعایت تبصره (۳) ماده (۱۱۷) قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر قوانین و مقررات مربوط، توسط سازمان برنامه و بودجه کشور تعیین میشود.
ماده ۶- صندوق بازنشستگی ذی ربطمکلف است براساسجداول ابلاغی موضوع ماده(4) و احکام این آیین نامه و در سقف اعتبار ابلاغی، ضمن اصلاح احکام از ابتدای این آیین نامه در سال 1403، چهل درصد(40%) مابهالتفاوت مربوط به هر فرد بازنشسته را با رعایت مفاد این آیین نامه در سال 1403 محاسبه و پرداخت نماید. چنانچه منابع مورد نیاز برای پرداخت درصد مابهالتفاوت مذکور از منابع پیش بینی شده بیشتر باشد، به عنوان دیون، تلقی شده و در سنوات آتی پرداخت می گردد.
تبصره ۱- با توجه به حکم مقرر ماده (71) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب 1395 و بند (2) ماده (29) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت(2) مصوب 1393، پرداخت مابه التفاوت توسط صندوق های بازنشستگی کشوری، لشکری و فولاد که از اعتبارات مندرج در قانون بودجه کل کشور برای متناسب سازی استفاده می کنند صرفا در حدود اعتبارات مندرج در قانون بودجه کل کشور برای متناسب سازی استفاده می کنند صرفا در حدود اعتبارات مصوب مربوط و منابع وصولی مربوط در قوانین بودجه سنواتی و سیر مراحل قانونی تخصیص اعتبار می باشد.
تبصره ۲- مبلغ مابه التفاوت پرداختی به صورت جداگانه در احکام صادره از سوی صندوق بازنشستگی ذی ربط، درج و مشمول افزایش ضریب ریالی سنواتی حقوق می گردد.
تبصره3- صندوق های بازنشستگی که از اعتبارات مندرج در قوانین بودجه کل کشور برای اجرای متناسب سازی استفاده نمی کنند، می توانند از محل اعتبارات خود و با تصویب هیئت امنا و یا بالاترین رکن تصمیم گیرنده خود و با رعایت سایر احکام مندرج در این آیین نامه نسبت به انجام متناسب سازی و پرداخت مابه التفاوت( با رعایت میانگین سرانه ماهانه پرداختی برای متناسب سازی براساس تعداد بازنشستگان مشمول صندوق بازنشستگی کشوری و لشکری در قانون بودجه کل کشور) اقدام نمایند.
ماده ۷- مبلغ پرداختی ماهانه به میزان ده میلیون (10.000.000) ریال موضوع تصویب نامه شماره 56306/ت62270هـ مورخ 1403/04/04 به صورت علی الحساب به حساب بازنشستگان کشوری، لشکری و صندوق فولاد که تا پایان سال 1402 بازنشسته شده اند واریز خواهد شد. صندوق های بازنشستگی مکلفند پس از صدور قطعی احکام متناسب سازی، اعمال حساب نموده و نسبت به تسویه مبلغ علی الحساب اقدام نمایند. مبالغ مذکور با اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی توسط سازمان برنامه و بودجه کشور تأمین اعتبار و به صندوق ذی ربط ابلاغ می گردد. شیوه اعمال حساب در مورد افرادی که طبق احکام صادره کمتر از مبلغ مذکور به آنها تعلق می گیرد با پیشنهاد مشترک وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان برنامه و بودجه کشور به تصویب هیئت وزیران می رسد.
ماده ۸- نظارت بر حسن اجرای این آییننامه برعهده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (حسب مورد) میباشد. کلیه دستگاههای اجرایی ذیربط و صندوقهای بازنشستگی مشمول به استنثنای سازمان تأمین اجتماعی نیروهای مسلح و صندوق بازنشستگی وزارت اطلاعات مکلفند نسبت به ارسال گزارش و اطلاعات مربوط به نحوه اجرای این آییننامه به وزارتخانههای مذکور اقدام نمایند.
محمد مخبر- معاون اول رییسجمهور
*******************
پس از صدور این تصویب نامه، هیئت وزیران در تاریخ 1403/06/11 اصلاحیه ای برای مصوبه فوق با امضای محمدرضا عارف (معاون اول رییس جمهور) به شرح زیر ابلاغ نمود:
اصلاحیه شماره یک آیین نامه اجرایی همسان سازی جدید حقوق بازنشستگان
تصویب نامه شماره 87912/ت63023هـ مورخ 1403/06/11 هیئت وزیران
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
سازمان اداری و استخدامی کشور- سازمان برنامه و بودجه کشور
هیئت وزیران در جلسه 1403/06/07 به پیشنهاد شماره 82261/55265 مورخ 1403/05/29 معاونت حقوقی رییس جمهور و به استناد اصل یکصدو سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب نمود:
در جزء (6) ماده (1) آیین نامه اجرایی متناسب سازی حقوق بازنشستگان موضوع تصویب نامه شماره 68969/ت62770هـ مورخ 11403/05/01 ، واژه «خالص» حذف و در انتهای جزء مذکور، پس از عبارت «پس از کسر حق بیمه فرد و مالیات بردرآمد با رعایت بند(ث) تبصره(15) قانون بودجه سال 1403 کل کشور» اضافه می شود.
محمدرضا عارف- معاون اول رییس جمهور
**************
همچنین هیئت وزیران در تاریخ 1403/07/29 اصلاحیه شماره دو را برای این آیین نامه به شرح زیر تصویب نمود:
اصلاحیه شماره 2 در خصوص آیین نامه اجرایی همسان سازی جدید حقوق بازنشستگان
تصویبنامه شماره ۱۱۳۴۳۰ مورخ 1403/07/29 هیات وزیران
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی – وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
سازمان اداری و استخدامی کشور سازمان برنامه و بودجه کشور
هیئت وزیران در جلسه 1403/07/29به پیشنهاد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمانهای اداری و استخدامی کشور و برنامه و بودجه کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب کرد:
آیین نامه اجرایی متناسب سازی حقوق بازنشستگان موضوع تصویب نامه شماره ۶۸۹۶۹/ت ۶۲۷۷۰هـ مورخ 1403/05/01 به شرح زیر اصلاح میشود:
۱- ماده (۶) و تبصره های (۱) و (۲) آن به شرح زیر اصلاح می شود:
«ماده ۶- صندوق بازنشستگی ذی ربط مکلف است بر اساس جداول و ضوابط ابلاغی موضوع ماده (۴) و مفاد ماده (۷) این آیین نامه و در سقف اعتبار ابلاغی ضمن اصلاح احکام از ابتدای سال ۱۴۰۳ چهل درصد (۴۰%) مابه التفاوت مربوط به هر فرد مشمول را با رعایت مفاد این آیین نامه در سال ۱۴۰۳ محاسبه و پرداخت نماید.
تبصره ۱- با توجه به حکم مقرر در بندهای (ت) و (ج) ماده (۱۸) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران پرداخت مابه التفاوت توسط صندوق های بازنشستگی کشوری لشکری و فولاد که از اعتبارات مندرج در قانون بودجه کل کشور برای مناسب سازی استفاده می کنند، صرفاً در حدود اعتبارات مصوب و منابع وصولی مربوط در قوانین بودجه سنواتی و سیر مراحل قانونی تخصیص اعتبار بدون ایجاد بدهی میباشد.
تبصره ۲- مبلغ مابه التفاوت پرداختی به صورت جداگانه در احکام صادره از سوی صندوق بازنشستگی ذی ربط تحت عنوان «مابه التفاوت متناسب سازی سال ۱۴۰۳» درج و مشمول افزایش سنواتی حقوق مصوب هیئت وزیران میگردد.»
٢- ماده (۷) به شرح زیر اصلاح میشود:
«ماده ۷- در سال ۱۴۰۳ به منظور برقراری عدالت در پرداخت حقوق بازنشستگان مستمری بگیران و وظیفه بگیران صندوقهای بازنشستگی کشوری لشکری و فولاد مشمولانی که با اجرای مفاد این آیین نامه حقوق آنها افزایش نیافته و یا کمتر از ده درصد (۱۰%) حداقل حقوق موضوع جزء (۱-۲) بند (الف) تبصره (۱۵) قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور افزایش یابد میزان اختلاف مبلغ مابه التفاوت موضوع تبصره (۲) ماده (۶)» تا مبلغ ده درصد (۱۰%) یاد شده به عنوان مابه التفاوت حداقل مبلغ متناسب سازی به طور ثابت پرداخت میشود. مبلغ علی الحساب پرداختی موضوع تصویب نامه شماره ۵۶۳۰۶/ت ۶۲۷۷۰ هـ مورخ ۱۴۰۳/۴/۴ پس از صدور قطعی احکام متناسب سازی بر این اساس اعمال حساب میگردد.»
محمدرضا عارف – معاون اول رئیس جمهور
**************************
با توجه به اینکه به نظر می رسد در متن اصلی قانون متناسب سازی حقوق بازنشستگان تغییراتی به وجود آمده است، برخی افراد در این خصوص اظهار نظرهایی را نمودند که نهایتا بنابر اعلام خبرگزاری ها، رئیس مجلس شورای اسلامی در تاریخ 1403/08/07 طی نامه ای به رئیس جمهور مواردی را در این خصوص متذکر شد که متن نامه به شرح زیر می باشد:
نامه 1403/08/07 رئیس مجلس به رئیس جمهور در خصوص جاری قانون همسان سازی حقوق بازنشستگان
جناب آقای دکتر پزشکیان رئیس محترم جمهوری اسلامی ایران
سلام علیکم
بازگشت به رونوشت تصویب نامه هیأت محترم وزیران به شماره ۸۷۹۱۲ ت ۶۳۰۲۳ هـ مورخ 1403/06/11، موضوع: «اصلاح آیین نامه متناسب سازی حقوق بازنشستگان» متعاقب بررسی ها و اعلام نظر مقدماتی «هیأت بررسی و تطبیق مصوبات دولت با قوانین» و مستندا به صدر ماده واحده و تبصره (۴) الحاقی به قانون نحوه اجراء اصول هشتاد و پنجم (۸۵) و یکصد و سی و هشتم (۱۳۸) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اصلاحات بعدی و ماده (۱۰) آیین نامه اجرایی آن، مراتب متضمن اعلام نظر قطعی جهت اقدام لازم در مهلت مقرر قانونی و اعلام نتیجه به این جانب ابلاغ می گردد. بدیهی است پس از انقضای یک هفته مهلت مقرر در قانون آن بخش از مصوبه که مورد ایراد قرار گرفته است ملغی الاثر خواهد بود.
«نظر به جزء (۱) بند(ر) ماده (۲۸) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت مصوب ۱۴۰۳ که مصرح می دارد: «به منظور برقراری عدالت در پرداخت حقوق شاغلان و بازنشستگان و نیز متناسب سازی حقوق بازنشستگان با نود درصد (۹۰) حقوق و فوق العاده های مشمول کسور شاغلان مشابه و همتراز دولت مکلف است تا پایان سال سوم برنامه اقدام لازم را به عمل آورد» بنابراین عبارت «پس از کسر حق بیمه سهم فرد و مالیات بر درآمد با رعایت بند(ث) تبصره (۱۵) قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور» در متن مصوبه از این حیث که منافی عبارت محقوق و فوق العادههای مشمول کسور شاغلان مشابه و همترازه مندرج در متن قانون میباشد و تبعا موجب تضییق دامنه شمول قانون می شود، مغایر قانون است.»
محمدباقر قالیباف- رئیس مجلس شورای اسلامی
از سوی دیگر خبرها نشان می دهند که صندوق های بازنشستگی در حال صدور احکام اصلاحیه حقوق بازنشستگان هستند و ظاهرا براساس مصوبات هیئت دولت این اقدام صورت می گیرد. برخی از مقام های دولتی اعلام داشته اند که در آبان ماه حقوق بازنشستگان براساس احکام جدید پرداخت خواهد شد.
حال باید منتظر باشیم و ببینیم که نهایتا این قانون و نحوه اجرا و زمان آن چگونه خواهد بود.
این مقاله براساس اخبار و وقایع آتی به روز رسانی می شود.
سخن پایانی
در این مقاله سعی کردیم تا به صورت مستند وقایع بوجود آمده برای همسان سازی جدید حقوق بازنشستگان را بیان کنیم. امیدواریم که چیکا توانسته باشد بخشی از نیاز شما در این خصوص برطرف نموده باشد.







Comments