دسرها در واقع بخشی از فرهنگ غنی غذای ایرانی هستند که هرکدام طعم و عطر مخصوص به خود را دارند. نحوه سرو دسرها به این صورت است که بعد از هر وعده غذای اصلی، می توان از آنها استفاده کرد. از آنجایی که دسرهای ایرانی متنوع هستند، لذا در این مقاله قصد داریم چند دسر معروف ایرانی را معرفی کنیم.
انواع دسرهای ایرانی
در این بخش از سلامت و سبک زندگی به انواع دسرهای ایرانی می پردازیم؛ چرا که در هر منطقه از ایران که بخواهید یک خوراکی سبک، خوشمزه و انرژی بخش استفاده کنید، یک گزینه متفاوت در اختیار شما خواهد بود. با این حال دسرهای ایرانی جایگاه خاصی را به خود اختصاص داده اند. مثل همه نقاط دیگر جهان که استفاده از خوراکی های شیرین و مقوی به عنوان دسر رواج دارد، در ایران هم این خوراکی ها بیش از همه با شکر و قند درست می شوند.
ما دسر را از شکل رایج آن در سرتاسر جهان که کیک است، به ده ها فرم و ظاهر متفاوت تبدیل کرده ایم و از آن حتی برای مناسبت ها و فصول مختلف هم استفاده می کنیم. برای مثال شاید در فصل تابستان و زیر تابش مستقیم آفتاب گرم کیک ها چندان طرفدار نداشته باشند، اما دسری مثل فالوده یا یخ در بهشت بدون شک یک گزینه پرطرفدار و محبوب خواهد بود. مثال های دیگر حلوا و شله زرد هستند، دسرهایی که به مرور زمان حالت مناسبتی به خود گرفته اند و اغلب بار معنایی مشخصی را هم به همراه می آورند.
این مطلب در مجموعه چیکا به مرور زمان آپدیت می شود، پس حتما مجدداً به ما سر بزنید تا موارد جدید و طرز تهیه های جدید را هم ببینید.
طرز تهیه رنگینک
رنگینک یک دسر ایرانی و از دسرهای محبوب بوشهر می باشد که اکثر اوقات در سفره های خود دارند و به عنوان پیش غذا از آن استفاده می کنند. جدای از فواید بسیار آن، طعم لذیذ و به یادماندنی رنگینک باعث می شود که همه آن را برای یک بار هم که شده توصیه کنند!
مواد لازم برای تهیه رنگینک
3 پیمانه آرد سفید الک
1.5 پیمانه روغن مایع
400 گرم خرما نرم
1 پیمانه پودر قند
2 ق.م دارچین
200 گرم مغز پسته یا گردو
1 ق.م هل ساییده شده
1 ق.م پودر پسته
طرز تهیه:
در تابه ای روغن ریخته و زمانی که روغن داغ شد آرد را اضافه کرده و هم می‌زنیم تا خوب تفت داده شده و طلایی رنگ شود. پس از طلایی شدن تابه را از روی حرارت برمیداریم و هل و دارچین و پودر قند رابه مواد اضافه کرده و خوب به خورد هم میدهیم. سپس هسته خرما ها را درآورده و گردو یا پسته قرار می هیم.
بخشی از مواد آرد آماده شده را کف ظرف سرو میریزیم و پخش میکنیم و خرما ها را روی آن مرتب میچینیم. سپس بخش دوم مواد آردی را روی خرما ریخته و صاف می کنیم. دسر آماده شده را با پودر پسته و دیگر مواد دلخواه تزیین کنید و سرو کنید.
طرز تهیه حلوا ساده
حلوا نوعی دسر مشهور خاورمیانه ای است که از ایران تا سواحل مدیترانه به شکل ها، طعم ها و رنگ های متنوع پخته و سرو می شود. قدیمی ترین شواهد مربوط به پخت آن در تپه سیلک کاشان یافت شده اند و بنابراین می توان تاریخچه آن را تا چند هزار سال پیش دنبال کرد. در گذشته از حلوا به عنوان یک میان وعده پرانرژی و مقوی استفاده می شد، اما امروزه این دسر مشهور ارتباط نزدیکی با مراسم سوگواری پیدا کرده است و چه در مناسبت های مذهبی و چه در مراسم ختم کاربرد گسترده دارد.
مواد لازم (برای 4 نفر):
2 پیمانه آرد سفید
1 پیمانه شکر
دو سوم پیمانه روغن مایع
1 قاشق غذاخوری گلاب
1 قاشق غذاخوری زعفران دم کرده
نوک قاشق چایخوری پودر هل
طرز تهیه:
- ابتدا باید شهد یا شربت حلوا را درست کنید. یک قابلمه روی حرارت زیاد بگذارید و دو لیوان آب داخل آن بریزید. شکر، پودر هل و گلاب را کم کم تا جوش آمدن آب به آن اضافه کنید و هم بزنید تا شهد درست شود.
- بعد از اینکه تمام شکر حل شد، حرارت را کم کنید و زعفران دم کرده را اضافه کنید. صبر کنید تا مخلوط کمی غلیظ تر شود و قوام پیدا کند.
- یک تابه روی حرارت بسیار ملایم قرار داده و داخل آن روغن بریزید. صبر کنید تا روغن کاملا داغ شود.
- حین داغ شدن تابه قبلی، آرد را با الک ریز دو تا سه بار الک کنید تا کاملا نرم شود. سپس آن را در یک تابه خشک تفت بدهید تا رنگ آن کمی کرم شده و به اصطلاح خامی آن گرفته شود. آرد را مداوم هم بزنید تا نسوزد.
- آرد تفت داده شده را داخل تابه روغنی بریزید و آن را هم بزنید تا به شکل خمیر خشک دربیاید.
- شهد زعفرانی یا شربت را حین هم زدن خمیر به آن اضافه کنید. دقت داشته باشید که شهد را با کم کم روی خمیر بریزید. خمیر باید آرام آرام روغن بیاندازد و براق شود.
- حلوا آماده است و می توانید آن را با خلال بادام، پور نارگیل و خلال پسته تزئین کنید.
طرز تهیه مسقطی
مسقطی را اغلب به اسم یک شیرینی در استان فارس می شناسند، اما از نظر نحوه درست کردن و ترکیب می توانید آن را یکی از محصولات نزدیک به حلوا و نوعی دسر محسوب کنید. فرمول اصلی این خوراکی خوش طعم از عمان وارد ایران شده است و به همین دلیل آن را به نام مسقط پایتخت عمان می شناسیم، اما آنچه که امروزه در ایران و به خصوص لار در استان فارس تولید می شود برای ذائقه ایرانی تغییر یافته است و بنابراین با دسری کاملا منحصر به فرد و ایرانی الاصل روبرو هستیم. مسقطی از نظر ظاهری شبیه یک ژله سفت است، اما به جای میوه با گلاب، شکر و نشاسته درست می شود.
مواد لازم:
1 پیمانه نشاسته
2 پیمانه آب
1 پیمانه شکر
1قاشق غذاخوری گلاب
زعفران دم‌کرده (اختیاری)
مغز بادام یا پسته برای تزئین
طرز تهیه:
- ابتدا نشاسته را در آب حل کنید و روی حرارت ملایم قرار دهید.
- شکر را به مخلوط اضافه کنید و هم بزنید تا غلیظ شود.
- گلاب و زعفران را اضافه کنید و به هم زدن ادامه دهید.
- وقتی به قوام رسید، آن را در قالب بریزید و بگذارید خنک شود.
- پس از سرد شدن، با مغزهای دلخواه تزئین کنید و برش بزنید.
- حالا دسر ایرانی شما آماده سرو است.
طرز تهیه شیر برنج
شیر برنج از قدیم در ایران استفاده می شود، تا جایی که در شاهنامه فردوسی هم با اسم شیربا می توانید آن را پیدا کنید. این خوراکی را در کشورمان نوعی چاشت می دانند، یعنی وعده غذایی که نزدیک ساعت ده صبح (بین ناشتا و ناهار) خورده می شود و در آن می توانید اجزایی از صبحانه و ناهار را ببینید. شیربرنج برای کسانی که استخوان های ضعیف دارند بسیار مفید است و در مازندران حتی رسم و رسومات سنتی هم در مورد آن پیدا می کنید.
مواد لازم:
1 پیمانه برنج (بهتر است برنج دانه کوتاه باشد)
4 پیمانه شیر
1/2 پیمانه شکر (به دلخواه می‌توانید کمتر یا بیشتر کنید)
1قاشق چایخوری وانیل (اختیاری)
1 قاشق غذاخوری گلاب (اختیاری)
1 قاشق غذاخوری نشاسته ذرت (اختیاری، برای غلیظ‌تر شدن)
پودر دارچین و خلال بادام یا پسته برای تزئین
طرز تهیه:
- ابتدا برنج را از چند ساعت قبل بخیسانید و سپس آبکش کنید.
- برنج را در یک قابلمه با 2 پیمانه آب روی حرارت بگذارید و بگذارید به جوش بیاید. سپس حرارت را کم کنید و بگذارید تا برنج نیم‌پز شود (حدود 10-15 دقیقه).
- بعد از نیم‌پز شدن برنج، 4 پیمانه شیر را به قابلمه اضافه کنید و هم بزنید. اجازه دهید مخلوط به جوش بیاید.
- شکر و وانیل را به مخلوط اضافه کنید و هم بزنید. می‌توانید نشاسته ذرت را در کمی شیر حل کرده و به مخلوط اضافه کنید تا شیر برنج غلیظ‌تر شود.
- حرارت را کم کنید و بگذارید مخلوط به آرامی بپزد و غلیظ شود (حدود 30-40 دقیقه). در این مرحله می‌توانید گلاب را نیز اضافه کنید.
- برای سرو کردن، شیر برنج را در ظرف سرو بکشید و با پودر دارچین و خلال بادام یا پسته تزئین کنید.
طرز تهیه شله زرد
شله زرد را یکی از سنتی ترین دسرهای ایرانی می دانند که رابطه نزدیکی هم با مناسبت های مذهبی در ایران پیدا کرده است. ابراهیم خان ظهیرالدوله را مبدع این خوراکی می دانند که برای اولین بار آن را با زعفران، شکر و گلاب درست کرد و از دارچین برای تزئینش استفاده نمود. وبسایت TaseAtlas که مرجع و دایره المعارف بین المللی غذاهاست، شله زرد را یک پودینگ خوش طعم و گرانقیمت به خاطر زعفرانش محسوب می کند.
مواد لازم:
1 پیمانه برنج (نیم دانه)
3 پیمانه آب
1 پیمانه شکر
1/2 پیمانه زعفران دم‌کرده
1/2پیمانه گلاب
1/2 قاشق چایخوری دارچین (اختیاری)
1/4 پیمانه کره یا روغن مایع
خلال بادام و پسته برای تزئین (اختیاری)
نمک به مقدار لازم
طرز تهیه:
- برنج را از چند ساعت قبل بخیسانید و سپس آبکش کنید.
- برای پخت برنج، در یک قابلمه، برنج خیس خورده را با 3 پیمانه آب و کمی نمک به جوش بیاورید.
- وقتی آب به جوش آمد، حرارت را کم کنید و بگذارید برنج به آرامی بپزد و نرم شود (حدود 20-30 دقیقه).
- وقتی برنج نرم شد، شکر و زعفران دم‌کرده را اضافه کنید و هم بزنید تا شکر حل شود.
- سپس گلاب را اضافه کنید و هم بزنید.
- برای غلیظ کردن شله زرد، حرارت را کم کنید و بگذارید مخلوط به آرامی بپزد و غلیظ شود (حدود 30-40 دقیقه). در این مرحله می‌توانید دارچین را نیز اضافه کنید.
- برای سرو کردن، بعد از غلیظ شدن، شله زرد را در ظرف سرو بکشید و با خلال بادام و پسته تزئین کنید.
طرز تهیه کاچی تبریزی
مواد اولیه کاچی به شدت شبیه به حلوا هستند، اما از نظر هدف تهیه و شکل ظاهری تفاوت های واضحی بین آنها وجود دارد. کاچی در هر گوشه ایران به شکل متفاوتی تولید می شود و از قدیم به عنوان یک تقویت کننده برای بیماران، زنان تازه زایمان کرده، کودکان و کهنسالان استفاده گسترده داشته است. خاستگاه آن به طور قطعی مشخص نیست و شما می توانید در نقاط گوناگون ایران مدل های مختلف آن را پیدا کنید. در این قسمت هم ابتدای امر به سراغ کاچی تبریزی رفته ایم.
مواد لازم:
1پیمانه آرد
1 پیمانه شکر
1پیمانه روغن مایع (بهتر است روغن جامد باشد)
2 پیمانه آب
1 قاشق چایخوری زعفران دم‌کرده
1 قاشق چایخوری هل آسیاب‌شده
1 قاشق چایخوری دارچین (اختیاری)
مغز بادام و پسته برای تزئین
طرز تهیه:
- برای تهیه شربت، در یک قابلمه، 2 پیمانه آب و 1 پیمانه شکر را به جوش بیاورید و بگذارید حدود 5 دقیقه بجوشد تا کمی غلیظ شود. سپس از روی حرارت بردارید و زعفران دم‌کرده را اضافه کنید.
- برای سرخ کردن آرد، در یک تابه دیگر، روغن را گرم کنید و آرد را به آن اضافه کنید.
- آرد را به آرامی تفت دهید تا رنگ آن طلایی شود و عطر آن آزاد شود. این مرحله ممکن است حدود 15 دقیقه طول بکشد.
- برای اضافه کردن شربت، بعد از تفت دادن آرد، شربت گرم را به آرامی به مخلوط آرد اضافه کنید و به هم بزنید تا مخلوط یکدست شود.
- به هم زدن ادامه دهید تا کاچی به غلظت مطلوب برسد.
- در این مرحله، هل آسیاب‌شده و دارچین (اختیاری) را اضافه کنید و خوب هم بزنید.
- برای سرو کردن این دسر ایرانی،کاچی را در ظرف‌های سرو بکشید و با مغز بادام و پسته تزئین کنید.
طرز تهیه فالوده شیرازی
فالوده که اسم اصلی آن در فارسی پالوده بوده است، یکی از خوردنی های محبوب ایرانی است که از ترکیب نشاسته و یک شربت نیمه منجمد بدست می آید. این دسر محبوب از پیش از اسلام در ایران رواج داشته است و در آن زمان با پودر بادام و شکر درست می شد، اما شکل رشته ای کنونی قریب به صد سال عمر دارد و گرچه در چند شهر ایران تولید می شود، در این قسمت به مدل شیرازی آن نگاهی انداخته ایم.
مواد لازم:
1 پیمانه نشاسته (بهتر است نشاسته ارزن یا نشاسته گل)
4 پیمانه آب
1/2 پیمانه شکر
1/4 پیمانه گلاب
1/4 قاشق چایخوری زعفران دم‌کرده (اختیاری)
2- 3قاشق غذاخوری آبلیمو (به دلخواه)
خلال بادام و پسته برای تزئین (اختیاری)
بستنی سنتی (به دلخواه)
طرز تهیه:
- برای تهیه شربت، در یک قابلمه، 1/2 پیمانه شکر را با 1/2 پیمانه آب مخلوط کنید و روی حرارت ملایم قرار دهید تا شکر حل شود.
- سپس گلاب و زعفران دم‌کرده (اختیاری) را به آن اضافه کنید و بگذارید شربت کمی غلیظ شود.
- برای تهیه نشاسته، در یک کاسه، نشاسته را با 3 پیمانه آب مخلوط کنید و خوب هم بزنید.
- مخلوط را روی حرارت ملایم قرار دهید و به آرامی هم بزنید تا نشاسته به قوام و حالت ژله‌ای برسد (حدود 10 دقیقه).
- بعد از غلیظ شدن نشاسته، آن را از روی حرارت بردارید و بگذارید کمی خنک شود.
- مخلوط را در یک ظرف بزرگ بریزید و با یک قاشق یا کاردک آن را به صورت نازک و رشته‌ای بکشید تا رشته‌های نازکی به دست آید.
- شربت آماده شده را روی فالوده بریزید و در صورت تمایل، آبلیمو را نیز اضافه کنید.
- می‌توانید آن را با خلال بادام و پسته تزئین کنید و یا در کنار بستنی سنتی سرو نمایید.
طرز تهیه فرنی
فرنی دسری است که از هند نشأت گرفته است و به خاطر مراودات این کشور با نقاط مختلف جهان و راحتی طرز تهیه این خوردنی جذاب، کم کم به نقاط دیگر جهان هم وارد شده است. در ایران این دسر را برای افرادی که ضعف سیستم گوارش دارند استفاده می کنند و بنابراین پخت آن برای نوزادانی که تازه از شیر گرفته شده اند، کودکان و بیماران بسیار رایج است.
مواد لازم:
4 لیوان شیر
4 قاشق غذاخوری آرد برنج
2 قاشق غذاخوری گلاب
8 قاشق غذاخوری شکر
زعفران دم کرده در صورت تمایل
طرز تهیه:
- شیر را داخل قابلمه بریزید و روی حرارت کم قرار بدهید.
- شکر را کم کم به شیر اضافه کنید و با قاشق هم بزنید تا کاملا حل شود.
- گلاب را اضافه کنید و آرام آرام هم بزنید.
- آرد برنج را کم کم و با هم زدن متوالی به مخلوط اضافه کنید. دقت کنید زیاد هم بزنید تا آرد به شکل گلوله درنیاید.
- حرارت را کمی بیشتر کنید تا شیر جوش بیاید و به محض جوش آمدن، دوباره حرارت را کم کنید. به هم زدن ادامه بدهید.
- فرنی کم کم غلیظ می شود و قوام پیدا می کند. وقتی به غلظت مد نظرتان رسید، قابلمه را از روی حرارت بردارید و کمی به هم زدن آن ادامه بدهید تا وقتی که سفت تر شود.
- دسر شما آماده است.
طرز تهیه حریره بادام
حریره از نظر ظاهر و شکل شبیه فرنی است و درست مثل آن به خاطر زودهضم و مقوی بودنش برای کودکان و افراد مسن استفاده دارد. در طب سنتی ایران آن را برای تقویت استخوان ها و افزایش قوای بدنی پیشنهاد می کنند، گرچه در مقدار بالا می تواند چاق کننده باشد. حریره را با غلات و مغزهای مختلفی درست می کنند، اما به صورت عمومی محبوب ترین مدل آن در ایران با بادام درست می شود.
مواد لازم:
6 عدد بادام متوسط
2 قاشق سوپخوری آرد برنج
1 پیمانه شیر
1 قاشق چایخوری شکر
نصف پیمانه آب
طرز تهیه:
- بادام ها را در آب جوش به مدت 5 دقیقه خیس کنید و سپس آنها را همین مدت در آب سرد قرار بدهید.
- پوست بادام ها بعد از 10 دقیقه خیس کردن با دست به راحتی جدا می شود. پوست را بگیرید و بادام ها را در مخلوط کن بریزید.
- آب و شکر را هم داخل مخلوط کن بریزید و آنها را با بادام مخلوط کنید تا یک پوره یکدست بدست بیاید.
- پوره بادام را داخل قابلمه بریزید و روی حرارت ملایم بگذارید. روی حرارت ملایم بین 15 تا 20 دقیقه پوره را هم بزنید تا بپزد.
- آرد برنج را کم کم داخل شیر سرد بریزید و هم بزنید تا مخلوط شود. سپس مخلوط آرد و شیر را داخل قابلمه بریزید.
- مخلوط را روی حرارت ملایم هم بزنید تا غلیظ شود.
- دسر شما آماده است.
طرز تهیه بستنی سنتی
بستنی سنتی ایرانی نوعی بستنی است که با زعفران، گلاب و خامه درست می شود. ابداع آن را به فردی به نام اکبر مشتی یا اکبر مشدی نسبت می دهند که از خدمه دربار قاجار بوده و پس از انقراض این سلسله در اوایل سده 1300 هجری شمسی مغازه بستنی فروشی خود را در حوالی میدان راه آهن تهران افتتاح کرد. این بستنی نسبت به بستنی های رایج، با ذائقه ایرانی بهتر هماهنگی دارد و به همین دلیل در میان ایرانیان طرفداران فراوانی پیدا کرده است. درست کردن آن چندان راحت نیست، اما در مقدار کم می توانید آن را در خانه هم آماده کنید.
مواد لازم:
1 لیتر شیر پرچرب
زعفران به مقدار لازم
500 گرم شکر
نصف پیمانه گلاب
1 قاشق غذاخوری ثعلب
50 گرم خلال پسته
100 گرم خامه معمولی
طرز تهیه:
- خامه را در یک سینی بریزید و آن را کاملا پخش کنید تا حدود 2 میلی متر ضخامت داشته باشد. سپس آن را در فریزر قرار بدهید تا یخ بزند.
- شیر را در قابلمه بریزید با حرارت متوسط روی گاز بگذارید تا بجوشد. در این زمان زعفران را دم کنید و با گلاب داخل شیر بریزید.
- شکر و ثعلب را با هم مخلوط کنید و به تدریج به شیر اضافه کنید. مخلوط را خوب هم بزنید.
- وقتی شکر و ثعلب حل شدند، زیر قابلمه را خاموش کنید. قابلمه را روی یخ بگذارید و به هم زدن ادامه بدهید تا مخلوط کشدار شود.
- مخلوط خنک شده را به مدت 3 ساعت داخل فریزر بگذارید. هر نیم ساعت مواد را بیرون بیاورید و هم بزنید تا بستنی کش دار شود.
- بستنی و سینی خامه را از فریزر بیرون بیاورید. لایه خامه را خرد کنید و با خلال پسته روی بستنی بریزید.
- دسر آماده سرو است.
سخن پایانی
دسرهای ایرانی تنوع زیادی دارند ما در این مقاله به ده مورد از معروف ترین دسرهای ایرانی اشاره کرده و طرز تهیه هر کدام را بیان کردیم. امیدواریم با استفاده از دستورات ارائه شده، بتوانید بهترین دسرها را تهیه نموده و از آن استفاده نمایید.
اگر در شهر محل سکونت خود، دسر مخصوصی تهیه و سرو می کنید، خوشحال می شویم دستور تهیه آن را برای ما و مخاطبانمان در مجله چیکا به اشتراک بگذارید. پس ما را از نظرات خود بهره مند کنید!
Comments