مزاج شناسی یکی از ساده ترین و بهترین راهکار برای جلوگیری از ابتلا به انواع بیماری ها و مشکلات روحی، جسمی و حتی مشکلات جنسی است. هر کسی با شناخت مزاج خود می تواند با اصلاح تغذیه ای و انتخاب تغذیه متناسب با مزاج خود، از ابتلا به بیماری‌های مختلف نیز جلوگیری کند.
مقاله پیش رو، با ارائه مشخصات ظاهری و خصوصیات اخلاقی به شما کمک خواهد کرد تا به راحتی مزاج خود را تشخیص دهید. سپس در ادامه بهترین تغذیه برای هر طبع معرفی شده است. پس ما با در مجموعه چیکا همراه باشید.
مزاج شناسی چیست؟ انواع مزاج ها در طب سنتی
در این بخش از سلامت و سبک زندگی به موضوع جذاب مزاج شناسی می پردازیم و انواع مزاج ها را بررسی می کنیم. همان طور که می دانید، 4 نوع فصل داریم، 4 نوع گروه خونی و چهار عنصر در طبیعت. در بدن ما نیز، چهار نوع مایع یعنی (دم، بلغم، صفرا و سودا )تشکیل شده است.
در واقع 4 عنصر یعنی هوا، آب، آتش و خاک، با هم ترکیب شده و مزاج ما انسان ها را تشکیل داده است. هر فرد مقادیر متفاوتی از این مایعات را در بدن خود دارد. در صورت غلبه هریک از این اخلاط، وضعیت سلامت تغییر کرده و اصطلاحاً فرد با اختلالات مزاجی مواجه می‌شود.
انواع مزاج ها:
- طبع دموی (غلبه دم) /عنصر وجودی هوا/ بهار
- صفراوی (غلبه صفرا) /عنصر وجودی آتش/تابستان
- سوداوی (غلبه سودا) /عنصر وجودی خاک/پاییز
- بلغمی (غلبه بلغم)/ عنصر وجودی آب/زمستان
مزاج گرم و تر (دموی)
این افراد روحیاتی شبیه فصل بهار دارند. این افراد مانند فصل بهار که تغییرات آب و هوایی سریع اتفاق می افتد، رفتارهای دمدمی دارند. عنصر وجودی این افراد هواست و در واقع هوا دائما در حال تغییر است.
خصوصیات افراد دموی مزاج
- ثبات شخصیتی ندارند، آنی و عجولانه تصمیم می گیرند.
- ممکن است دست به انجام رفتارهای ناسالم و پرخطر مانند مصرف الکل، مواد مخدر و کارهای هنجارشکنانه بزنند. چنین افرادی ممکن است در تمام طول زندگی خود الکل یا مواد مخدر مصرف نکرده باشند ولی به یکبار به سمت مصرف چنین موادی بروند.
- این افراد معمولا خسته و کسل هستند و به راحتی نمی‌توانند از خواب بیدار شوند و معمولا در فصل بهار خواب آلودگی بیشتری دارند.
- دموی ها اگر بخواهند کار کنند زیاد کار می کنند و اگر بخواهند بخوابند زیاد می خوابند.
- راز نگهدار نیستند.
- حوس پرت هستند.
- آدم های جسور و اهل ریسکی هستند.
- اهل قاعده و قانون نیستند. مانند هوا قانون مند نیست.
- قدرت تعامل و مانور بالایی دارند.
- نگاه کل نگز و مدیریتی دارند.
مزاج دموی مستعد چه بیماری‌هایی هستند؟
- بیماری های قلبی
- جوش صورت
- سردرد
- سرگیجه
- فشار خون
- اختلالات روحی روانی مثل اسکیزوفرنی و مانیک
تغذیه مناسب برای افراد با مزاج دموی
با توجه به اینکه این افراد طبعی گرم و مرطوب دارند، بهتر است از خوراکی هایی با این طبع، کمتر استفاده نمایند مانند غذاهای پرگوشت، مغزیجات و … و بهترین خوراکی ها برای این طبع به شرح زیر است:
- جو، عدس
- ماهی سفید، شیر و پنیر گوسفند، ماست و سفیده تخم مرغ
- کاسنی، شاهتره، سکنجبین، شربت انار، شربت لیمو، شربت زرشک
- چغندر، کدو سبز، کاهو، اسفناج، کدو تنبل و خیار
- پرتقال، سیب سبز، آلو، گلابی، هندوانه و زردآلو
مزاج گرم و خشک (صفراوی)
این افراد مانند فصل تابستان هستند و عنصر وجودیشان آتش است و به همین دلیل حرارت تنشان بالاست. از نظر شخصیتی می توان گفت، از آنجایی که آتش بالا نشین است، این افراد کمال گرا هستند و دوست دارند بالاترین نمره را از اطرافیان بگیرند.
خصوصیات افراد صفراوی مزاج
- افرادی که دارای مزاج گرم و خشک هستند.
- کمال گرا هستند.
- پرجنب و جوش و پرانرژی، مصمم و با اراده هستند.
- اشتهای این افراد کم است. در شرایط استرس زا، کنترل خود را از دست داده و رفتارهای نامناسبی از خود نشان می‌دهند.
- خواب کم و زود عصبانی شدن، از جمله ویژگی‌های اخلاقی و رفتاری این افراد است.
- پرچانه و پر حرف هستند.
- اجتماعی و خوش مشرب بوده و با اعتماد به نفس هستند و دوست دارند در مرکز توجه باشند.
- اهل سرعت هستند و نه دقت.
- تحمل گرما را ندارند و در فصل زمستان نیاز زیادی به لباس گرم ندارند.
- ورزش های سرعتی مانند دو و تکنوادو مناسب این افراد می باشد.
مزاج صفراوی مستعد چه بیماری‌هایی هستند؟
- سنگ صفرا
- مشکلات معده
- بیماری های کبدی
- ریزش مو
- بیماری های عصبی
تغذیه مناسب برای افراد با مزاج صفراوی
با توجه به اینکه آتش درونی این افراد زیاد است، بهتر است از غذایی هایی که طبع گرم و خشک دارند، مانند ادویجات کمتر استفاده کنند. بهترین خوراکی ها برای این طبع به شرح زیر است:
- استفاده از آش جو، نان جو
- پرتقال، لیموترش، تمر هندی
- اسفناج، آلوبخارا و زرشک
- هندوانه، کدو خورشتی، گرمک، هویج، سبزی‌ها، روغن‌زیتون و گشنیز
مزاج سرد و خشک (سودایی)
این افراد شیبه فصل پاییز هستند و عنصر وجودیشان خاک است و به همین دلیل اهل تحرک و پویایی نیستند.
خصوصیات افراد سوداوی مزاج
- نسبت به بقیه آرام ترند و درون گرایی خاصی دارند.
- اهل تعامل با بیرون نیستند و دوستان کمی دارند.
- اهل عمل بوده و دقت و تمرکز بیشتری دارند.
- افرادی به شدت ریزبین و نکته سنج هستند.
- مشکوک و بدبین هستند.
- کینه ای هستند.
- بسیاری از اختراعات در طول تاریخ توسط این افراد بوده است.
- از نظر احساسی پایدار می‌باشند و به راحتی تحت تاثیر قرار نمی‌گیرند.
- در هنگام تصمیم‌گیری همه جوانب را در نظر می‌گیرند.
- اهل قاعده و قانون بوده و بسیار منضبط هستند.
- اطرافیان همیشه آنها را وقت‌شناس و آن‌تایم می شناسند.
مزاج سوداوی مستعد چه بیماری‌هایی هستند؟
- مفصل درد
- کمردرد
- زانو درد
- میل جنسی کم
- اگزما
- وسواس فکری و عملی
- افسردگی
تغذیه مناسب برای افراد با مزاج سوداوی
مصرف غذاهای فریز شده، عدس، ماهی‌های پرورشی، بادمجان، خیارشور، ترشیجات، لبنیات، گل‌کلم، کاهو، سرکه، غوره، آبغوره، سیب‌زمینی، نخودفرنگی، گوجه‌فرنگی، ذرت، جو، میوه‌های ترش و آب‌لیمو برای افراد سوداوی مزاج مضر است. و بهترین خوراکی ها برای این طبع به شرح زیر است:
- شلغم، مارچوبه، هویج، کرفس، مرزه، تربچه، نعناع، ترخون، جعفری و ریحان
- گردو، خرما، فندق، انجیر، پسته، بادام
- چای یا شربت زعفران، نوشیدنی‌هایی با طعم دارچین، نوشیدنی‌هایی با طعم زنجبیل، چای بادرنجبویه، شربت عسل، شربت شیره انگور، شربت شیره خرما
- دمنوش گل‌گاوزبان، عرق بیدمشک، عرق بهارنارنج، عرق نعنا و عرق پونه.
- میوه‌های شیرین، سیب شیرین، انار شیرین، انجیر و خرما به همراه شیره.
- مصرف گوشت گوسفند
مزاج سرد و تر (بلغمی)
این افراد شباهت زیادی به فصل زمستان دارند. عنصر وجودیشان، آب است و مانند آب رفتارهای منعطفی دارند و می توانند خود را با شرایط مختلف، وفق دهند.
خصوصیات افراد بلغمی مزاج
- معمولا پوست سفید دارند و بدن آنها نیز سرد است.
- معمولا موهای نازک و لختی دارند.
- صبور هستند و می‌توانند کارهای خودشان را به آرامی‌انجام دهند.
- پوست آنها خشک و مستعد آکنه و جوش است.
- افراد سازگاری هستند.
- زود رنج و حساس هستند.
- افراد رازداری هستند.
- افرادی ترسویی بوده و اهل ریسک نیستند.
- قدرت تحلیل مسائل مختلف را دارند.
- نسبت به سایر گروه‌های مزاجی، خواب بیشتری دارند.
- انعطاف‌پذیری بالایی دارند.
- از نظر انرژی کم و بی‌حال هستند.
- قدرت حافظه و تمرکز در این افراد بسیار پایین است.
مزاج بلغمی مستعد چه بیماری‌هایی هستند؟
- ام اس
- مشکلات جنسی
- سفید شدن مو
- پارکینسون
- بیماری‌های روماتیسمی
- بیماری‌های روانی مثل افسردگی
- فراموشی یا آلزایمر
- پیسی
- بیماری خود ایمنی یا اتوایمیون
- استعداد چاقی
تغذیه مناسب برای افراد با مزاج بلغمی
این افراد باید از مصرف خوراکی هایی با طبع سرد و مرطوب پرهیز کنند مانند گوشت گوساله و گاو، گوشت مرغ، ماهی، سیب زمینی، برنج، کره گیاهی، نوشابه، سوسیس و کالباس، خیار، کیوی، نارنگی، ترشی و شور،سرکه، لبنیات و …اما استفاده از گوشت ها و غذاها و خوراکی های گرمی بخش و ادویه جات گرم بهترین خوراک برای این افراد می باشد مانند:
- گوشت بره، کبوتر، گنجشک، بوقلمون
- میوه‌های شیرین مانند سیب، نارگیل، انجیر، گلابی هویج
- زیره، زعفران، آویشن، رازیانه، موسیر، نعنا، ریحان، جعفری، ترخون، شوید، گندم، تره فرنگی
- کشمش،بادام، عسل، شیره انگور و خرما
سخن پایانی
افراد با طبع چهارگانه که به آنها اشاره کردیم، شامل طبع بهاری یا دموی (گرم و مرطوب )، صفراوی مزاج یا تابستانی‌ها (گرم و خشک)، سوداوی یا طبع پاییزی (سرد و خشک) و زمستانی یا بلغمی (سرد و مرطوب) هستند.
هر کسی با توجه به طبعی که دارد، دارای ویژگی ها و خصوصیات اخلاقی و رفتاری خاص خود است که تمامی رفتار های روحی و وضعیت جسمی افراد را تحت تاثیر قرار می دهد. این مبحث به قدری اهمیت دارد که می‌توان از طبع افراد بیماری‌هایی که مستعد گرفتن آن هستند را تشخیص داد و از ابتلا به آنها جلوگیری کرد.
در این مقاله مزاج شناسی سعی کردیم به صورت مختصر و مفید خصوصات رفتاری هر طبع و نوع تغذیه مناسب هر کدام از طبایع چهارگانه را شرح دهیم. امیدواریم با مطالعه آن در مجله چیکا، بتوانید با اصلاح تغذیه و سبک زندگیتان، زندگی خوب و با نشاطی را تجربه کنید.
چیکا همراه لحظه ها
Comments